Open Monumentendagen Breda 2026
Open Monumentendag is het grootste culturele evenement van Nederland, een gratis en toegankelijk publieksevenement dat jaarlijks plaatsvindt in het tweede weekend van september. In Breda wordt dit bijzondere weekend ook al vele jaren georganiseerd. Dit jaar is dat op zaterdag 12 en zondag 13 september.
Deze dagen bieden bezoekers de unieke kans om binnen te kijken bij veel historische locaties, die normaal vaak niet toegankelijk zijn. Het Kasteel van Breda is normaal gesproken ook niet toegankelijk voor bezoekers. Het huisvest al bijna 200 jaar de Militaire Academie en is derhalve een opleidingscentrum op een militair terrein met beperkte toegankelijkheid.
Het Kasteel van Breda was ooit het stamslot van de Nassaus, de voorouders van onze koninklijke familie. Vanwege de belangrijke internationale rol van de Nassaus was het Kasteel in de 15e t/m de 17e eeuw ook een belangrijke plek in Europa. Het Kasteel van Breda kent een lange geschiedenis. Sinds 1828 is hier de Koninklijke Militaire Academie gevestigd.
De Open Monumentendagen bieden nu een kans een kijkje te nemen in het koninklijke en militaire verleden van Breda. De ingang voor de rondleiding is aan de Kraanstraat, vanwaar elke kwartier een groep van 20 personen een rondleiding krijgt van ongeveer een half uur.
In een statig oud pand aan het Kasteelplein bevindt zich de permanente tentoonstelling over de geschiedenis van het Kasteel van Breda en in het bijzonder de Koninklijke Militaire Academie (KMA). Ontworpen door stadsarchitect Cuypers, huisvestte dit pand uit 1867 ooit de eerste HBS van Breda. Begin 20e eeuw werd het bij de Militaire Academie getrokken en draagt sinds restauratie in 2009 de naam ‘Koningin Wilhelmina Paviljoen.’
In dit paviljoen bevindt zich een permanente expositie. Deze expositie bevat drie verhaallijnen.
- De geschiedenis van het Kasteel van Breda
- De geschiedenis van het Huis van Oranje-Nassau in relatie tot het Kasteel van Breda
- De geschiedenis van de tradities en opleidingen aan de KMA inclusief het Cadettencorps
Deze expositie is overigens elke dinsdag geopend van 11.00 tot 16.00 uur.
Praktisch
Let op! De rondleiding en het Paviljoen zijn deze dagen alleen toegankelijk op vertoon van een geldig legitimatiebewijs.
Rondleidingen starten aan de Kraanstraat.
De expositie is te bereiken vanaf het Kasteelplein
Palazzo di Nassau
Breda, juli 2026. Ontdek de verborgen schatten van het Kasteel van Breda, van oorsprong een architectonisch meesterwerk dat de tand des tijds heeft doorstaan. Dit renaissance paleis, bekend als een ‘Palazzo in Fortezza’, is een eerbetoon aan de verfijnde smaak van weleer en behoort zeker tot het intellectuele erfgoed van Europa. De Italiaanse renaissance, diepgeworteld in de Griekse en Romeinse klassieken, vond zijn weg naar de Nederlanden mede door architect Tommaso di Andrea Vincidor da Bologna (1493 – 1536), uit de school van Rafael. Zijn bouwkundige ontwerpen, geïnspireerd door de Romeinse genieofficier Vitruvius, ademen de beginselen van klassieke architectuur.
De tijd heeft zijn sporen achtergelaten. Vooral de overgang van het kasteel van Graaf Hendrik III van Nassau (1483 – 1538) naar de Koninklijke Militaire Academie (KMA, opgericht in 1828) heeft geleid tot zeer ingrijpende veranderingen en zelfs vernielingen van dit prachtige renaissance juweel. Nu, in de 21e eeuw, na 300 jaar Nassau en 200 jaar KMA, elk met hun eigen unieke geschiedenis, staat het monument onder druk. De behoeften van de cadetten en de moderne legerings- en vooral veiligheidseisen zijn steeds moeilijker verenigbaar met de status van monument.
Terugkeren naar het jaar 1535 is geen optie, maar met zorgvuldige renovatie of restauratie kan een glimp worden teruggebracht van de oorspronkelijke grandeur. Dergelijke ingrepen zijn kostbaar en moeten worden afgestemd op de huidige gebruikseisen. De ervaring leert dat grootschalig onderhoud, dat kan leiden tot essentiële renovatie of restauratie, minstens in stappen van ca 25 jaar plaatsvindt. Met een partiële renovatie voltooid in 2024 juist achter de rug is er voldoende tijd om de volgende ingreep te overdenken.
Jaarverslag 2025
Breda 21 juli 2026. De Stichting Historische Verzameling KMA dient ieder jaar haar jaarverslag in bij de Raad van Toezicht. In dit verslag wordt een toelichting gegeven en verantwoording afgelegd over de activiteiten van het afgelopen jaar.
De activiteiten variërend van het organiseren van de Nassaudag op tweede pinksterdag, het organiseren van de Open Monumenten dagen op het tweede weekend van september, het wekelijks openstellen van de expositie op dinsdagen tot het geven van rondleidingen aan scholen en belangstellenden, worden door ongeveer 60 vrijwilligers begeleid. In totaal bezochten in 2025 bijna 14.000 personen het Kasteel van Breda.
Naast het ontvangen en rondleiden van bezoekers wordt er veel werk verricht om onze collectie in stand te houden en diverse ruimtes op het Kasteel van Breda in te richten. Onze collectie bestaat uit 1.400 objecten, 8.000 foto’s en vele boekwerken. Het registreren en documenteren is een continu proces en zal nooit af zijn.
Naast het registreren moet er ook onderhoud plaatvinden. De organisatie “Kunstwacht” restaureert de ornamenten op het terrein, zoals bijvoorbeeld het “Voske”, kunstwerk Willem 1 bij de ingang van het Kasteel, het borstbeeld van Wilhelmina, die vervolgens jaarlijks worden onderhouden.
Ook de schilderijen in de collectie dienen te worden onderhouden. Zo is in 2025 het schilderij van stadhouder Willem van Oranje grondig gerestaureerd.
Tenslotte is het vermeldenswaardig dat in 2025 de “Bolognazaal” geheel is heringericht en dat we onze collectie hebben uitgebreid met een 3D geprint Turfschip (schaal model).
Naast deze kleine opsomming is er veel meer gedaan door het bestuur en haar vrijwilligers. Hierbij verwijs ik naar deze link
Jaarverslag Stichting Historische Verzameling KMA
Nassaudag 2026
Tweede Pinksterdag heeft weer de traditionele Nassaudag plaatsgevonden in Breda. In het licht van de veiligheidssituatie in de wereld is dit een van de weinige mogelijkheden in het jaar om het Kasteel van Breda te bezoeken. Hier is dan ook weer op grote schaal gebruik van gemaakt. Vanwege de tropische temperaturen was de opkomst geringer dan in vorige jaren, maar toch wisten nog steeds enkele duizenden bezoekers zich te wentelen in de roemrijke Bredaase geschiedenis. Na een spectaculaire opening op het Kasteelplein waarbij de vrouwen van de familie Oranje-Nassau in de loop der eeuwen centraal stonden, ging de Stadhouderspoort open, waar zich inmiddels al een lange rij belangstellenden gevormd had.
Na het tonen van een ID en het controleren van eventuele tassen kon het kazerneterrein betreden worden. Op de Parade vond een scala aan activiteiten plaats waaronder een kampement van re-enactment groep House of Wax en spectaculaire demonstraties verzorgd door de Bergsche Battery, die demonstraties gaven van piekeniers, musketschoten en saluutschoten van diverse kanonnen. 
De NATRES was ook vertegenwoordigd en het Stedelijk Museum had een locatie ingericht waar je als Hendrik III of Mencia de Mendoza op de foto kon met het kasteel als achtergrond. In het Kasteel zelf vonden rondleidingen plaats, die allemaal tjokvol zaten. De voormalige woning van Willem van Oranje, tegenwoordig het Blokhuis genaamd was ook geopend voor bezoekers evenals de Nassauzaal in het Kasteel.
De permanente expositie, die ook wekelijks geopend is op dinsdag, was ook open voor bezoekers, die daar dan ook gretig gebruik van hebben gemaakt. De teller bleef daar staan op ruim meer dan duizend bezoekers.
Het Kasteel van Breda, dat zo mooi centraal in de stad Breda ligt blijft een trekpleister met zijn interessante verleden en zijn actieve heden, hetgeen deze open dag weer duidelijk werd.
Nu is het weer even wachten op de volgende keer. Tijdens de Open Monumentendagen in september vindt de volgende mogelijkheid plaats. Hou hiervoor onze website in de gaten.
Schenking 2 schilderijen van Izaak Schouman
Op 2 februari 2026 zijn door Dhr. en Mevr. Kruyt-Tweeboom uit Utrecht twee portretten geschonken aan de Stichting HV KMA. De portretten zijn geschilderd door Izaak Schouman (1801-1878) en stammen uit 1848 en 1849. Izaak was destijds tekenleraar op de KMA. Hij was een leerling van zijn vader Martinus Schouman. Hij volgde zijn vader in 1836 op als tekenleraar aan de KMA, toen deze blind werd. Schouman was vervolgens gedurende dertig jaar verbonden aan de KMA. Hij maakte hoofdzakelijk portretten, maar heeft ook een imponerend historiestuk op zijn naam staan: ‘De Generaal Chassé op de Citadel van Antwerpen, de morgen na het bombardement van de stad op 27 Oktober 1830'. Zijn vader Martinus Schouman geniet een niet geringe faam als schilder van zeestukken.
Het betreft portretten van Lodewijk Albrecht Kloppert (1807-1852), officier van gezondheid 1e klasse van het Regiment Oirschot, Regiment Huzaren No. 6 en zijn echtgenote Maria Jacoba Valkenburg (1807-1897).
Lodewijk Albrecht Kloppert was de zoon van Cornelis Kloppert (Overschie 1773-1812 Gouda) en Antje Geetruij Brants (Amsterdam 1779-1858 Gorsel). Hij is geboren in Gouda op 27 mei 1807 en overleden te Amsterdam op 28 december 1852. 
Hij is op 6 februari 1838 gehuwd met Maria Jacoba Valkenburg (Wervershoof 16 november 1807- 11 januari 1897 Den Haag), dochter van de Deurnse predikant Dirk Valkenburg (1783-1862) en Sophia Smak (1786-1837).
Naar alle waarschijnlijkheid hing de kennismaking van Lodewijk Albrecht Kloppert met Maria Jacoba Valkenburg nauw samen met zijn verblijf in Noord-Brabant in verband met de Belgische Opstand (25 augustus – 4 oktober 1830). Hij was als chirurgijn-majoor verbonden aan het Regiment Huzaren No 6.
Lodewijk Albrecht Kloppert en Maria Jacoba Valkenburg kregen twee kinderen uit hun huwelijk:
Lodewijk Pieter David Kloppert (Deurne 9 mei 1838 – Leiden 30 mei 1864), militair en sergeant in het 2e Regiment Infanterie, ongehuwd en Annette Geertruijda Kloppert (Stratum 11 augustus 1839 – Den Haag 18 november 1919).
Lodewijk Albrecht Kloppert was bij zijn overlijden officier van gezondheid der 1e klasse bij het garnizoen in Amsterdam.
Beide portretten zijn verdoekt door J.H. van Eerden, Nassaulaan 53, Schiedam (restaurateur).
Afmetingen beide portretten: 95 cm hoog, 75 cm breed
Week van de toegankelijkheid 2025
Op 6 oktober jl. heeft de HV KMA een bijzondere groep bezoekers mogen verwelkomen. Het betrof namelijk een groep blinden en slechtzienden vergezeld door een aantal begeleiders en blindengeleidehond Venja.
Zij waren te gast op de KMA in het kader van een primeur, namelijk de eerste rondleiding speciaal ontwikkeld voor blinden en slechtzienden.
De Stichting KUBES (KUnst en cultuur voor Blinden En Slechtzienden) heeft hiervoor de aanzet gegeven. Vervolgens hebben de stadsgidsen van Het Gilde de Baronie en de Stichting Breda Gelijk (belangenbehartiger voor mensen met een beperking) meegedacht hoe deze bijzondere rondleiding het beste vorm gegeven zou kunnen worden. 
Eén van de ideeën, die hieruit voort is gekomen, is het laten maken van een reliëfkaart door de Stichting Dedicon. Deze kaart is gerealiseerd met een bijdrage van het Toegankelijkheidsfonds dat Breda Gelijk beheert. Op deze kaart zijn de contouren van de gebouwen, het terrein en wegen en paden voelbaar. Aan het begin van de rondleiding kunnen bezoekers deze reliëfkaart gebruiken om een indruk te krijgen van de omgeving.. Je moet er even op studeren maar dan heb je toch een goed beeld. Ik heb nu een beter idee hoe we dadelijk gaan lopen", vertelde een van de gebruiksters.
Deze speciale rondleidingen worden verzorgd door ervaren gidsen van de Het Gilde de Baronie. Zij hebben ook specifiek geleerd om rondleidingen te geven aan mensen die blind of slechtziend zijn. Een Engels spreekwoord zegt ‘the proof of the pudding is in the eating’.
En dat de pudding gelukt was bleek uit de reacties van de deelnemers. De gidsen Liselotte, Evert en Rik hebben hun uiterste best gedaan en hun inspanningen werden zeer gewaardeerd. De deelnemers waren unaniem erg enthousiast over hun inzet en de toelichting die zij verzorgden. Vanwege het enthousiasme liep de wandeling behoorlijk uit.
Overigens was deze startdatum niet toevallig gekozen: zij viel namelijk samen met de landelijke week 'Week van de Toegankelijkheid 2025'.
Voor wat betreft deze rondleiding zal het niet bij deze ene keer blijven. Het Gilde gaat de rondleiding namelijk een paar keer per jaar op het programma zetten.
Verslag Open Monumentendag 2025
Elk jaar vindt in het tweede weekend van september de Open Monumentendag plaats. Het was dit jaar de 39e editie, waarbij bezoekers gratis toegang kregen tot duizenden monumenten in heel Nederland om de schoonheid van architectuur en het vakmanschap door de eeuwen heen te ontdekken. Het evenement wordt jaarlijks georganiseerd om inwoners en bezoekers te verbinden met en bewust te maken van de waarde van Bredase monumenten en het daaraan verbonden culturele erfgoed.
Dit wordt gedaan vanuit de overtuiging dat het behoud van het Bredase culturele erfgoed van maatschappelijk en economisch belang is en dat we dit willen doorgeven aan volgende generaties.
De toegankelijkheid van het Kasteel van Breda is vanwege de veiligheidssituatie in de wereld momenteel beperkt en de behoefte bij de inwoners van de stad is groot om een kijkje te kunnen nemen op deze historische locatie.
In tegenstelling tot vorig jaar toen door activiteiten op het kazerneterrein de openstelling tijdens de Open Monumentendag 2024 beperkt bleef tot de openstelling van onze expositie in het Koningin Wilhelmina Paviljoen, konden er dit jaar ook weer rondleidingen op het kasteelterrein gegeven worden.
In het statige oude pand aan het Kasteelplein bevindt zich de permanente tentoonstelling over de geschiedenis van het Kasteel van Breda en in het bijzonder de Koninklijke Militaire Academie (KMA). Ontworpen door stadsarchitect Cuypers, huisvestte dit pand uit 1867 ooit de eerste HBS van Breda. In 1903 werd het gebouw bij de Militaire Academie getrokken en draagt sinds restauratie in 2009 de naam ‘Koningin Wilhelmina Paviljoen.’
De expositie in het Wilhelminapaviljoen, die overigens wekelijks op dinsdag geopend is, laat ook veel zien over de geschiedenis van het kasteel van Breda, de band met de familie van Oranje Nassau en de historie van bijna 200 jaar Militaire Academie. Dat dit voorziet in een behoefte bleek wel tijdens de Open Monumentendag 2024. Wederom hebben meer dan 2.000 mensen hebben onze expositie deze dagen bezocht, waarvan ongeveer 700 op zaterdag en bijna het dubbele aantal op de zondag.
Op zondag konden er dit jaar ook weer rondleidingen op en rond het kasteel plaatsvinden. De belangstelling hiervoor was enorm groot. Alle rondleidingen waren volgeboekt en we hebben helaas veel mensen moeten teleurstellen. Toch hebben we een kleine 560 mensen een blik kunnen werpen achter de normaal voor hen gesloten toegangspoort en kunnen genieten van een hoogtepunt van het Bredaas cultureel erfgoed.
Nassaudag 2025
Op Tweede Pinksterdag opende het Kasteel van Breda traditiegetrouw weer haar deuren In het kader van de jaarlijkse Nassaudag. De dag dat in Breda wordt stil gestaan bij haar rijke historie. De Nassaus, de voorouders van het Huis van Oranje-Nassau, hebben als heren van Breda tussen 1403 en 1567 nadrukkelijk hun stempel op de stad en omgeving gedrukt. Hun kasteel waar al sinds 1828 de Koninklijke Militaire Academie is gevestigd, hun kerk, hun lusthof en de huizen van de leden van de hofhouding zijn tot vandaag de dag te zien en geven de stad haar koninklijke allure. Wie meer wilde weten over de geschiedenis van het kasteel was op Tweede Pinksterdag van harte welkom om een kijkje te komen nemen achter de normaal gesproken gesloten deuren.
Meerdere gebouwen in de stad, die een band met de Nassaus hebben, openden afgelopen maandag de deuren voor bezoekers. Zo konden naast het Kasteel ook de Grote Kerk, de Waalse kerk en kasteel Bouvigne worden bezocht. Het Kasteel van Breda trekt daarbij al jaar en dag veruit de meeste bezoekers. Dit jaar waren dat een kleine vijfduizend. Een belangrijke oorzaak hiervoor is het feit dat het Kasteel de rest van het jaar niet toegankelijk is voor bezoekers. Het is tenslotte defensieterrein opleidingscentrum en daarmee een plek waar mensen werken en opgeleid worden en het is geen museum, terwijl de belangstelling zowel binnen als buiten Breda enorm groot is. Daarom is de belangstelling traditioneel groot als de poorten dan een keer wel opengaan zoals op de Nassaudag en op de Open Monumentendagen.
Meerdere gebouwen in de stad, die een band met de Nassaus hebben, openden afgelopen maandag de deuren voor bezoekers. Zo konden naast het Kasteel ook de Grote Kerk, de Waalse kerk en kasteel Bouvigne worden bezocht. Het Kasteel van Breda trekt daarbij al jaar en dag veruit de meeste bezoekers. Dit jaar waren dat een kleine vijfduizend. Een belangrijke oorzaak hiervoor is het feit dat het Kasteel de rest van het jaar niet toegankelijk is voor bezoekers. Het is tenslotte defensieterrein opleidingscentrum en daarmee een plek waar mensen werken en opgeleid worden en het is geen museum, terwijl de belangstelling zowel binnen als buiten Breda enorm groot is. Daarom is de belangstelling traditioneel groot als de poorten dan een keer wel opengaan zoals op de Nassaudag en op de Open Monumentendagen.
Men kon op het terrein onder meer een rondleiding krijgen door het Kasteel en een kijkje nemen in het Blokhuis (de voormalige woning van Willem van Oranje), de Binnenplaats, de Nassauzaal en de Kolommenzaal. Op de Parade verzorgde het Jachthoornkorps van het voormalig Garderegiment Jagers meerdere optredens. Door de inzet van de re-enactment groepen House of Wax en de Bergsche Battery waanden bezoekers zich even terug in de tijd van de tachtigjarige oorlog. Dankzij het Stedelijk Museum konden bezoekers ook op de foto als Hendrik III of Mencia de Mendoza met het roemruchte Kasteel op de achtergrond.
Ook de expositie in de voormalige HBS op het Kasteelplein was geopend en trok veel bekijks. Deze expositie is gewijd aan de geschiedenis van het Kasteel, de KMA en het Cadettenbataljon en is wekelijks geopend op dinsdag van 11.00 tot 16.00 uur.
De Nassaudag is inmiddels niet meer weg te denken uit de stad. Het is een dag waarop er vanuit het heden wordt teruggekeken naar hoe het ooit allemaal is begonnen. In 1198 werd hier de eerste burcht gebouwd in opdracht van de hertog van Brabant. Deze burcht kwam in de 15e eeuw in handen van de familie van Nassau door het huwelijk van de Bredase Johanna van Polanen met de Duitse graaf Engelbrecht van Nassau in 1403. De burcht werd vervolgens aanmerkelijk vergroot, waarna vervolgens in de zestiende eeuw werd begonnen aan de bouw van een glorieus renaissancepaleis dat uiteindelijk in de 17e eeuw werd voltooid.
Pas later werd het een kasteel genoemd. In de vijftiende, zestiende en zeventiende eeuw groeide het Kasteel van Breda uit tot stamslot van de belangrijkste adellijke familie van ons land. In 1828 werd het paleis vervolgens door koning Willem I ter beschikking gesteld als locatie voor de nieuw op te richten Militaire Academie. Bij deze verbouwing tot academie gaat uiteindelijk veel van het oude Renaissancepaleis verloren en krijgt het Kasteel zijn huidige strakke uitstraling.
Jaarverslag 2024 Historische Verzameling KMA
Breda 8 mei 2025. De Stichting Historische Verzameling KMA dient ieder jaar haar jaarverslag in bij de Raad van Toezicht. In dit verslag wordt een toelichting gegeven en verantwoording afgelegd op de activiteiten in het afgelopen jaar. Of kort gezegd: wat heeft het bestuur met al haar vrijwilligers gedaan voor de Stichting? In totaal praten we over ongeveer 55 personen. Door deze personen worden gedurende het jaar allerlei activiteiten ondersteund. De meest in het oog springen zijn de jaarlijkse Nassaudag tijdens Tweede Pinksterdag en de Open Monumentendagen van 14 en 15 september. In totaal bezochten ongeveer 7.000 personen het Kasteel van Breda. Daarnaast geven onze gidsen rondleidingen aan scholieren. Hier hebben we 676 leerlingen mogen ontvangen. Maar ook onze expositieruimte, die iedere dinsdag open is mochten we 1.570 bezoekers ontvangen. Bovenstaande is zichtbaar voor de buitenwacht, maar ook intern wordt er veel werk verricht. Zo wordt er jaarlijks hard gewerkt aan onze collectie bestaande uit 1.400 objecten, 8.000 foto’s en vele boekwerken, documenten, personen en instellingen. Het registreren en documenteren is een continue proces en zal nooit af zijn. Wel hopen we ieder jaar stappen te zetten in het verder inventariseren en documenteren. Naast het registreren moet er ook onderhoud plaatvinden. Aan de organisatie “Kunstwacht” is een contract gegund voor het onderhouden van diverse objecten : o.a. Het Voske en kunstwerk Willem I (nabij Kraanpoort). Ook zijn de schilderijen “Portretten officiers echtpaar Schutterij Breda" en "Portret Willem II" in onderhoud gegeven. Ook is er een begin gemaakt met herinrichten van de “Bolognazaal”. Naast deze kleine opsomming is er veel meer gedaan door het bestuur en haar vrijwilligers. Hierbij verwijs ik naar deze link
Jaarverslag Historische Verzameling KMA
Pagina 1 van 8